VELIKA BRITANIJA I SRPSKO PITANJE, Miloš Ković

Velika Britanija i srpsko pitanje Miloša Kovića predstavlja obimnu i provokativnu zbirku studija o politici Londona prema srpskom narodu, njegovim državama i njegovim težnjama. U širokom vremenskom luku – od prvih srednjovekovnih susreta do savremenog doba – autor prati kako su se diplomatski interesi, imperijalne strategije, verske i kulturne predrasude, javno mnjenje i delovanje istaknutih pojedinaca preplitali u oblikovanju britansko-srpskih odnosa.

Posebna vrednost knjige leži u tome što odnose dveju zemalja ne svodi na jednostavnu priču o trajnom prijateljstvu ili neprijateljstvu. Ković pokazuje da je britanska politika zavisila od šire borbe za ravnotežu snaga: od odnosa prema Rusiji, Osmanskom carstvu, Habzburškoj monarhiji, Francuskoj i Nemačkoj, kao i od potrebe da se zaštite trgovački putevi i interesi Britanske imperije. Zato su se savezi i prioriteti menjali, dok su dublje predstave o Balkanu, pravoslavlju i Srbima trajale znatno duže od konkretnih diplomatskih dogovora.

Knjiga je organizovana tako da čitalac najpre sagleda dugoročne procese, zatim ličnosti koje su ih usmeravale, a potom i događaje u kojima su njihove posledice postale najvidljivije. U središtu pažnje nalaze se britanska politika prema Istočnom pitanju, uspon rusofobije i njena povezanost sa slikom Srba, odnos liberalne i konzervativne političke tradicije prema balkanskim narodima, kao i britanski uticaj na srpsku i jugoslovensku ideju. Analiziraju se uloge državnika, diplomata, putopisaca, naučnika i javnih ličnosti – od Palmerstona, Gledstona i Dizraelija do Artura Evansa i Roberta Vilijama Siton-Votsona.

Na osnovu široke istoriografske literature i prvorazredne arhivske građe, autor ispituje i neposredne dodire Britanaca i Srba: putovanja, diplomatske misije, kulturne razmene, humanitarni rad i ratna savezništva. Čitalac prati put od ranih engleskih zapisa o srpskim zemljama, preko borbi za oslobođenje i ujedinjenje u 19. veku, do Prvog i Drugog svetskog rata, stvaranja Jugoslavije, Hladnog rata i raspada jugoslovenske države. Istovremeno, knjiga otvara pitanje kako su slike jednog naroda u stranoj kulturi mogle da utiču na stvarne političke odluke.

Velika Britanija i srpsko pitanje namenjena je istoričarima, studentima, istraživačima međunarodnih odnosa i svima koji žele dublje razumevanje mesta Srbije i Balkana u evropskoj politici. Jasno postavljene teze, duga istorijska perspektiva i spajanje političke, diplomatske i kulturne istorije čine ovo delo važnim vodičem kroz jedan složen odnos čije se nasleđe prepoznaje i danas. Ovo nije samo knjiga o prošlosti već poziv da savremene odnose snaga posmatramo kritički, u svetlu dugih trajanja, interesa i predstava koje oblikuju pogled velikih sila na male narode.

Sadržaj knjige pogledajte OVDE.