Drugi o nama, Zadrugin letopis
Promovisan roman godine Matice Srpske: „Ljetopis prokletoga cara Dukljana“ Budimira Dubaka
feb
SRPSKE NOVINE, 6. februar 2025.
Roman godine Matice Srpske iz Novog Sada, književnika Budimira Dubaka, koji je i dobio nagradu ove institucije pod imenom „Beskrajni plavi krug“, sinoć je promovisan u plavoj sali Srpske kuće.
On je kazao da predsjednik Srpskog Nacionalnog savjeta Crne Gore dr Momčilo Vuksanović, toj saradnji daje poseban impuls.
Govoreći o knjizi Ljetopis prokletoga cara Dukljana, Babić je ukazao na istorijske izvore:
„Već po naslovu vidi se da knjiga priziva jedan istorijski tekst pod naslovom Ljetopis popa Dukljanina kog prate mnoge kontroverze. Odmah se vidi da su taj naziv i koncepcija došli iz narodne fantastike i narodne mašte koja je stvarala razna čudovišta a koje je Dubak prepoznao u nasleđu koje on zove dukljansko. Dakle taj car Dukljanin je oličenje jednog principa zla i mraka koji se zapatio na ovim prostorima još i prije nego što je vrijeme počelo da se računa i koji se prati kroz fantatsični njegov letopis od početka istorije pa do naših dana, kada je ponovo okovan i bačen u morački kolovrat, za vrijeme onih poznatih litija“, poručio je Babić.
„Ovaj roman u najširem smislu i u osnovi, bi se mogao nazvati romanom o zlu ili parabolom o zlu u istoriji. Zlo je u istoriji večno i parapočetno. Ono traje još od početka ljudske svesti da beleži vreme i događaje i postoji od kako postoji čovek. Po svoji prirodi to je gnostičko viđenje istorije i zla. Kod Budimira Dubaka imamo tu vrstu razumevalja istorije i taj način gledanja na ljudsko postojanje. U tu osnovu Budumir Dubak učitaca tu priču o ljudskom postojanju“, kazao je Babić, podrobno analizirajući glave romana.
Urednik Književne zadruge Nikola Marinković kazao je da je riječ o romanu koji je hronologija prisustva zla u svijetu.
„To je velika tema koja se ne može ispripovedati na klasičan način i zato se u ovom romanu nalaze tragovi svih velikih načina pripovedanja u srpskoj književnosti. Tu je istorijsko zlo, političko zlo, tu je metafizičko zlo i u svim ovim slojevima Dukljanin se javlja kao učesnik različitih događaja- Da li je učesnik u kosmogonijskoj priči o stvaranju sveta ili je učesnik i kosmičkom zlu. U ovaj roman uneti su vrlo provjereni istorijski podaci. To zlo nije bilo orjentisano samo kod Hrišćana. U svim slojevima Dukljanin se javlja kao neka vrsta učesnika, od Egipta i Palestine, preko Male Azije pa do ovih prostora gdje se mi nalazimo. Da bi bilo moguće iskazati ovu složenosti, smatram da je autor odabrao da ovoj temi priđe na pripovjedno složeniji način i da imamo okvirnu priču a unutar nje imamo pronađeni rukopis“ poručio je Marinković.
Autor Budimir Dubak, na početku obraćanja objasnio je porijeklo opsesije da se bavi carom Dukljaninom. Opisao je sjećanje iz djetinjstva i kazivanje svoje bake koja je mu je rekla da je u Moračkom kolovratu okovan prokleti car Dukljan: „Dukljan je oličenje neuništvog zla u ljudskoj istoriji. On se samo preobražava, mijenja oblike, vremena i prilike u kojima se pojavljuje. Mi smo u Crnoj Gori imali posla sa tim strašnim zlom i carem tame koji je više puta u istoriji naš narod dovodio do tragedija, krvoprolića i bratoubistva. Ja sam onda pokupao da ga iz mitološkog plana lociram u istoriju“, istakao je Dubak.
„Mi ga srijećemo još kod Svetog Jovana Vladimira, Stefana Nemanje, Svetoga Save i njegovih sinova. On se pojavljuje i prilikom raspeća Gospoda našeg Isusa Hrista i on iz mase viče: „Rasni ga, raspni ga“. On je svuda a vidimo ga i 1941. godine na Cetinju u vidu prokletoga Sekule Drljevića. Vidimo ga i prilikom rušenja Njegoševe kapele 1916. godine i 1972. godine, on je na Lovćenu.
Njega Mitropolit blaženopočivši Amfilohije okiva, vraća u morački vir. Ovo je zapravo knjiga nade i optimizma jer ne može zlo da pobijedi dobro niti Satana može da nadvlada Gospoda našeg Iususa Hrista. Ovu sam knjigu dugo pisao jer sam smatrao da sam dužan da ispričam, kao srpski pisac iz Crne Gore ovu knjigu o trijumfu dobra“, zaključio je Dubak.
Biografija autora
Budimir Dubak rođen je u Andrijevici, 25. februar 1952. godine. Studirao je jugoslovensku i svjetsku književnost na Univerzitetu u Beogradu.
Radio je u Ministarstvima kulture i vjera. Obavljao je funkciju ministra kulture u Vladi Crne Gore. Jedan je od obnovitelja rada Narodne stranke.Njegova izabrana djela objavljena su u sedam tomova 2005. godine.
Preveden je na više svetskih jezika. Do sada objavio je sledeća djela:
Poslanica nagovaraču (pjesme), Ono čega nema (zbirka kratkih priča), Zabita mesta (pjesme), Astrarijum (roman), Zaobilazni put (eseji, ) Čovjek bez utjehe (fantastični roman u pripovjetkama), Lelej (pjesme), Parastos (drama), premijerno izvedena na ruskom u Moskvi „Pustinja Optina“ (pjesme), „Tako je govorio“ (žanr-kolaž) „Skadarske elegije“ (pjesme) „Giljotina za dušu“ (politeji) „Ogledanje“ (drama), premijerno izvedena na ruskom, „Hrist u adu“ i druge. Za svoj književni rad dobio je niz najznačajnijih priznanja među kojima: Vidovdanska povelja, nagrada Miodrag Ćupić,, Branko Radičević, Marko Miljanov, Laza Kostić i druge.
/LJ.Vukićević/
možda će vas zanimati ...
